Unia Europejska jako polityczno-gospodarczy związek (organizacja międzynarodowa) państw europejskich, powstała 1 listopada 1993 na mocy traktatu z Maastricht jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 r. nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis.
Unia Europejska jako organizacja międzynarodowa funkcjonuje od 1 grudnia 2009. Równocześnie zastąpiła ona kilka form współpracy, w tym m.in. Wspólnotę Europejską.
Od 1 lipca 2013 w skład UE wchodzi 28 państw. Najmłodszym członkiem jest Chorwacja.
Początkiem powojennej integracji europejskiej było powstanie w 1952 roku Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali. W 1958 r. została utworzona Europejska Wspólnota Gospodarcza i to jej bezpośrednią następczynią jest Unia Europejska.
Od czasu wejścia w życie traktatu lizbońskiego (1 grudnia 2009), podstawę prawną funkcjonowania stanowią: Traktat o Unii Europejskiej, Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Integralną część Traktatów stanowią tabele ekwiwalencyjne, protokoły i wyjaśnienia. Duże znaczenie dla unijnego porządku prawnego ma też Karta praw podstawowych. Prawem wiążącym są też umowy międzynarodowe z państwami trzecimi (w tym układy stowarzyszeniowe), których stroną były Wspólnota Europejska i Unia Europejska. Dokończeniem acquis Unii są akty prawa wtórnego powstałe w oparciu o Traktaty i umowy międzynarodowe.
(Źródło: Wikipedia)
Tak zmieniała się Unia Europejska na przestrzeni lat
Instytucje Unii Europejskiej
Unia Europejska wykształciła specyficzny dla siebie system rządzenia. Opiera się na wykształceniu odrębnej od władz krajowych administracji wykonawczej szczebla unijnego na czele z Komisją Europejską. Funkcje prawodawcze skupia Rada Unii Europejskiej, czyli ministrowie poszczególnych sektorów. Ten szczebel zapewnić ma ochronę narodowych interesów państw członkowskich. W procesie legislacji bierze także udział wybierany w wyborach powszechnych Parlament Europejski. Trójpodział władzy dopełnia Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, będący swoistym Trybunałem Konstytucyjnym i Sądem Najwyższym. Bada on zgodność przepisów unijnych z Traktatami oraz poprawne wykonywanie prawa UE w państwach członkowskich. Charakterystycznym dla organizacji międzynarodowej są spotkania szefów rządów i głów państw – tutaj w formie zinstytucjonalizowanej Rady Europejskiej. W systemie prawnym nie spełnia żadnych funkcji poza „wyznaczaniem celów i kierunków działań”, de facto jest najważniejszą z instytucji (Źródło: Wikipedia).
Parlament Europejski jest odpowiednikiem jednoizbowego parlamentu, którego członkowie są wybierani przez obywateli państw należących do UE na 5-letnią kadencję. Każdemu krajowi przypada określona liczba parlamentarzystów, a w wyborach oddajemy głos na kandydatów krajowych reprezentujących jednocześnie polityczne frakcje europejskie i krajowe ugrupowania polityczne. W kadencji 2009-2014 zasiada 766 deputowanych w Parlamencie Europejskim, którzy jednocześnie należą do europejskich ugrupowań politycznych. W obecnej kadencji przypada:
– 274 głosy dla Europejskiej Partii Ludowej (EPL) o charakterze chrześcijańskiej demokracji;
– 195 głosów dla Postępowego Sojusz Socjalistów i Demokratów (S&D);
– 85 głosów dla Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy (ALDE) charakterze liberalnym;
– 58 głosów dla Grupy Zielonych/Wolne Przymierze Europejskie (Verts/ALE) o charakterze pro-ekologicznym i równościowym;
– 56 dla Europejskich Konserwatystów i Reformatorów (ECR) o charakterze konserwatywnym i promującym idee wolności jednostki i wolności rynkowej, do której należy Adam Bielan;
– łącznie 98 głosów dla niezrzeszonych oraz Zjednoczonej Lewicy Europejskiej (EUL-NGL) i Europy Wolności i Demokracji (EFD).
Posłowie w Parlamencie Europejskim, oprócz debat i głosowań na posiedzeniach plenarnych, mniej więcej w odstępach 2-tygodniowych, pracują w 22 stałych komisjach parlamentarnych, które przygotowują sprawozdania ze swoich prac na posiedzeniach plenarnych.
Oficjalną siedzibą Parlamentu jest Strasburg, ale w Brukseli odbywa się większość obrad parlamentu i mieszczą się biura poselskie, a także komisje parlamentarne i władze klubów.
Uprawnienia Parlamentu Europejskiego
Parlament Europejski odgrywa znaczącą rolę w procesie prawodawczym. Europejskie akty prawne są w znacznej większości przyjmowane wspólnie przez Parlament Europejski i Radę UE w ramach zwykłej procedury ustawodawczej, po zainicjowaniu przez Komisję Europejską. Ponadto uczestniczy w procedurze współdecyzji, inicjatywy, zgody, konsultacji i rezolucji.
Parlament Europejski nadzoruje inne instytucje, monitoruje wykorzystanie budżetu UE, a także wdrażanie unijnego prawa. Po zakończeniu każdego szczytu UE (prezydencja w UE), przewodniczący Rady Europejskiej przedstawia Parlamentowi sprawozdanie dotyczące wyników tego szczytu.
Na początku i na końcu każdej sześciomiesięcznej prezydencji przewodniczący Rady Unii Europejskiej omawia program prezydencji z posłami do PE podczas sesji plenarnej.
Posłowie do PE mogą również kierować do Rady pytania wymagające odpowiedzi na piśmie lub odpowiedzi ustnej oraz zwracać się do niej z wnioskiem o inicjowanie nowych strategii politycznych.
Parlament może zatwierdzić bądź odrzucić skład Komisji Europejskiej. Od 1994 r. kandydaci na komisarzy muszą się stawić na przesłuchanie w Parlamencie Europejskim. Zgodnie z postanowieniami traktatu lizbońskiego, wybierając kandydata na przewodniczącego Komisji, państwa członkowskie muszą uwzględnić wyniki wyborów do Parlamentu Europejskiego. Kandydat na przewodniczącego Komisji jest wybierany przez PE.
Parlament może złożyć wniosek w sprawie wotum nieufności wobec Komisji i ją odwołać.
Wreszcie, Parlament Europejski odgrywa kluczową rolę w uchwalaniu budżetu unijnego w odstępach 6-letnich. Od czasu wejścia w życie Traktatu z Lizbony Parlament Europejski podejmuje decyzję o całym i rocznym budżecie UE wspólnie z Radą Unii Europejskiej i ma w tej kwestii decydujący głos.
(Na podstawie: europarl.eu)
Kalendarium Unii Europejskiej
9 maja 1950:
Robert Schuman, francuski minister spraw zagranicznych, proponuje utworzenie pomiędzy Francją, a Niemcami wspólnoty węgla i stali, która miałaby połączyć dwa strategiczne sektory dla produkcji broni. Propozycja ta wywodzi się z koncepcji Jeana Moneta, jednego z ojców zjednoczonej Europy, który uważał, że tylko ścisła współpraca pomiędzy Francją i Niemcami pomoże uchronić Europę przed kolejnymi wojnami.
Kwiecień 1951:
Sześć państw europejskich – Niemcy, Francja Włochy, Holandia, Belgia i Luksemburg – zakłada Europejką Wspólnotę Węgla i Stali na mocy Traktatu Paryskiego.
Marzec 1957:
Współpraca sześciu państw założycielskich rozwija się, dzięki czemu powstają kolejne dwie wspólnoty: Europejska Wspólnota Gospodarcza (EWG) czyli tzw. „wspólny rynek”, a także Europejska Wspólnota Energii Atomowej (Euratom). Zostały podpisane Traktaty Rzymskie, które weszły w życie 1 stycznia 1958 r.
Marzec 1962:
Europejski Zgromadzenie Parlamentarne oficjalnie przejmuje nazwę Parlament Europejski
Lipiec 1968:
Wewnątrz Wspólnoty powstaje pierwsza strefa wolna od opłat celnych na produkty przemysłowe oraz zostaje wprowadzona wspólna zewnętrzna taryfa celna.
Czerwiec 1979:
Mają miejsce pierwsze powszechne wybory do Parlamentu Europejskiego. Wcześniej posłowie byli delegowani przez parlamenty narodowe.
Lipiec 1987:
Wejście w życie Jednolitego Aktu Europejskiego (JAE), który wzmacnia uprawnienia parlamentu.
4 czerwca 1989:
Mają miejsce wybory parlamentarne w Polsce, które są pierwszymi wolnymi wyborami w Europie Środkowo-Wschodniej.
Styczeń 1993:
Utworzenie rynku wewnętrznego dla krajów Wspólnoty Europejskiej. Jest to początek nowej ery – swobodnego przepływu towarów, usług, osób i kapitału.
Listopad 1993:
Wejście w życie Traktatu o unii Europejskiej czyli Traktatu z Maastricht, który określa warunki dla przyszłej jednolitej waluty, polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz zacieśnia współpracę w ramach wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych. Nazwa „Wspólnota Europejska” oficjalnie zostaje zastąpiona nazwą Unia Europejska. Parlament uzyskuje rzeczywistą władze ustawodawczą, dzięki zasadzie współdecyzji.
Maj 1999:
Wejście w życie Traktatu Amsterdamskiego. Następuje reforma instytucji wspólnotowych
Luty 2003:
Wejście w życie Traktatu z Nicei. Zostaje przyjęta Karta Praw Podstawowych. Unia Europejska przygotowuje się na przyjęcie 10 nowych państw członkowskich w tum Polski.
Czerwiec 2004:
Pierwsze wybory do Parlamentu Europejskiego z udziałem 10 nowych krajów członkowskich UE. Zostaje wybranych 732 posłów z 25 państw.
Czerwiec 2009:
Wybory do Parlamentu Europejskiego kolejnej kadencji